توانبخشی

در این صفحه به توضیحاتی در مورد توانبخشی و چهار شاخه کلی توانبخشی هر کدام جداگانه پرداخته شده است

در علوم بهداشتی، توانبخشی یا بازتوانی ( Rehabilitation) فرآیندی است که در آن به فرد توانخواه کمک می‌شود تا توانایی از دست رفته خود پس از یک واقعه، بیماری یا آسیب را که منجر به محدودیت عملکردی وی شده است مجدداً به دست آورد . توانبخشی حوزه علمی بسیار وسیعی در مجموعه خدمات بهداشتی و درمانی محسوب می گردد و به افراد کمک می‌کند تا پس از ابتلا به مشکلاتی نظیر سکته، ضایعات نخاعی، جراحی‌های ارتوپدی، ضربه مغزی، سوختگی، کم شنوایی، اختلال پردازش مرکزی شنوایی، مشکلات تعادل ،روانپزشکی و غیره، تا حد امکان بر مشکل خود غلبه نموده و استقلال عملکردی قبلی را باز یابد. توانبخشی به معنای بازتوانی و بازگرداندن توانایی‌های یک فرد به حالت حداکثر استقلال اطلاق می‌گردد. در توانبخشی بر خلاف پزشکی هیچگونه دارویی تجویز نمی‌شود و روند بازیافتن تواناییها تدریجی است.
توانبخشی به چهار شاخه کلی تقسیم می شود: توانبخشی پزشکی ، توانبخشی حرفه ای ،توانبخشی اجتماعی و توانبخشی آموزشی

سال

مورد

مبلغ هزینه شده

۱۳۸۸

۱۵۵

۱۵/۰۰۰/۰۰۰

۱۳۸۹

۳۸۱

۲۸۹/۴۳۳/۰۰۰

۱۳۹۰

۴۵۹

۳۴۸/۵۲۵/۰۰۰

۱۳۹۱

۱۲۲۹۵

۷۸۴/۱۶۰/۰۰۰

۱۳۹۲

۲۴۰۰۰

۱/۰۵۲/۴۹۰/۰۰۰

الف) توانبخشی پزشکی

توانبخشی پزشکی شامل رشته های پزشکی ، فیزیوتراپی ، کاردرمانی ، گفتاردرمانی ، شنوایی شناسی ، ارتوپدی فنی و بینایی سنجی می باشد. در مرکز توانبخشی انجمن خیریه توانخواهان آسوده ماوی بخشهای کاردرمانی و گفتاردرمانی دایر می باشد. درضمن از خدمات پزشکان متخصص هم در داخل یا خارج مرکز استفاده می شود و افرادی که به خدمات فیزیوتراپی ، شنوایی شناسی ، ارتوپدی فنی و بینایی سنجی نیاز دارند به مراکز ذیربط در سطح شهر ارجاع داده می شوند.

ب) توانبخشی حرفه ای

توانبخشی حرفه ای شامل موارد زیر است : ارزشیابی و راهنمایی حرفه ای ، آموزش حرفه ای ، کاریابی و اشتغال و پیگیری – در جهت قادرسازی فرد معلول برای دستیابی به شغل مناسب.
در مرکز توانبخشی انجمن خیریه توانخواهان آسوده ماوی ، توانبخشی حرفه ای در حد ارزشیابی و راهنمایی انجام می شود و بقیه مراحل در مراکز توانبخشی حرفه ای انجام می گیرد. بخش مشاوره توانبخشی مسوولیت انجام توانبخشی حرفه ای را برعهده دارد.

ج) توانبخشی اجتماعی

توانبخشی اجتماعی و روانی، شرایط انطباق و پذیرش معلولیت را برای فرد آسیب دیده فراهم می‌کند. انطباق با شرایط معلولیت، فرایندی است که زمان مورد نیاز آن در افراد مختلف، متفاوت است اولین اقدام در این توانبخشی، «ارزشیابی فرد معلول» است که از طریق مشاهده، مصاحبه و جمع آوری اطلاعات از سایر منابع، انجام میگیرد. این کار توسط مددکار اجتماعی انجام می‌شود. مددکار نقشی چند بعدی بعنوان آموزش دهنده، تسهیل کننده روابط اجتماعی، حامی و مدافع فرد معلول و خانواده در سیستمهای اجتماعی ایفا می‌نماید. توانبخشی اجتماعی زیر نظر مستقیم انجمن انجام می شود و جزو شرح وظایف این مرکز توانبخشی نمی باشد.

د) توانبخشی آموزشی

منظور از توانبخشی آموزشی، برنامه ویژه‌ای است که می‌تواند نیازهای آموزشی خاص کودکان معلول را برآورده سازد. برای چنین کاری ممکن است ابزارهای خاص، روشهای آموزش و تجهیزات ویژه مورد نیاز باشد.
توانبخشی آموزشی شامل برنامه های ذیل می باشد:
۱٫ برنامه آموزشی امور خودیاری به افراد کم توان ذهنی
۲٫ برنامه آموزشی تحرک و جهت یابی به افراد نابینا
۳٫ برنامه تربیت شنیداری برای افراد کم شنوا
۴٫ برنامه آموزش شیوه‌های ایجاد ارتباط غیرکلامی و روش ارتباط کلی به افراد ناشنوا
۵٫ آموزش انجام مهارتهای خودیاری و مهارتهای روزانه به انواع معلولیتهای جسمی حرکتی
۶٫ سوادآموزی کم توانان ذهنی درحد آموزش پذیر
۷٫ سوادآموزی افراد مبتلا به اختلالات بینایی
۸٫ سوادآموزی افراد بااختلالات شنیداری
۹٫ سوادآموزی معلولین جسمی و حرکتی
برنامه توانبخشی آموزشی هم در بخشهای مختلف مرکز توانبخشی انجمن انجام می شود.

مرکز توانبخشی در انجمن خیریه آسوده مأوی

۱٫ بخش آموزش ، پژوهش و مشاوره توانبخشی

بخش آموزش ، پژوهش و مشاوره توانبخشی از ابتدای سال ۱۳۹۳ فعالیت خود را به صورت مستقل آغاز کرد. در واحد آموزش ،به مسایل مربوط به سلامت و توانبخشی از طریق شفاهی ، ارایه کتاب و جزوه و وب سایت پرداخته می شود. در واحد پژوهش کارهای تحقیقاتی متناسب با نیازهای توانخواهان انجام می شود. کتابخانه و وب سایت مرکز هم تحت مدیریت این بخش می باشد. درواحد مشاوره توانبخشی کاردرمانگران با سابقه مشغول بکار می باشند . بخش آموزش ، پژوهش و مشاوره توانبخشی ساختمان خاصی در انجمن ندارد و بیشتر فعالیتهای آن به صورت بازدید از منزل و انجام کارهای فرهنگی و اطلاع رسانی می باشد.شرح وظایف این بخش شامل موارد زیر است:
– آموزش و تقویت مهارت های روزمره زندگی
– آموزش تقویت مهارت های ارتباطی و اجتماعی
– آموزش و تقویت مهارت های پیش حرفه ای
– آموزش و کمک به بیمار جهت تطبیق با محیط با توجه به شرایط وی
– آموزش و ارزشیابی حرفه ای جهت ارجاع به کارگاه توان بخشی حرفه ای برای فعالیت مناسب با شرایط بیمار با صلاحدید پزشک معالج
– برنامه ریزی جهت ارجاع برنامه های تفریح درمانی ، سمعی بصری ورزش ، موزیک ، فعالیت های گردش گروهی
– مشاوره با خانواده و اعضای دیگر تیم توان بخشی
– طرح ریزی و ساخت وسایل کمکی (اسپلینت ) برای معلولین با توجه به معلولیت تشخیص داده شده توسط پزشک و آموزش لازم جهت کاربرد آن
– بازدید منزل و محل کار جهت ارزیابی و بهینه سازی محیط و پیشنهاد فراهم نمودن فرصت های مناسب جهت بهبود عملکرد بیمار .
– ارزیابی وحمایت بیمار درکاردرمانی و کارگاه های توان بخشی حرفه ای جهت اجرای برنامه های لازم در مواقع ضروری با همکاری سایر گروه های توان بخشی
– شرکت و همکاری در تیم درمانی توان بخشی –پزشکی جهت کسب نظرات اعضاء و ارائه پیشنهادات جهت رسیدن به اهداف مناسب
– ثبت گزارش های ارزیابی روزانه و نهایی از سیر تغییرات بیمار و درج آن در پرونده بیمار
– تشکیل پرونده ( ثبت مشخصات کامل بیمار ، نام پزشک و مراحل سیر بیماری) ، بایگانی و نگهداری مدارک ضروری بیمارن

۲٫ بخش کاردرمانی:

بخش کاردرمانی انجمن خیریه توانخواهان آسوده ماوی در مهرماه ۱۳۸۹ شروع بکار کرد. محل اسقرار بخش کاردرمانی در ساختمان رضا و ساختمان مرکزی می باشد.
بخش کاردرمانی شامل بخش های مجزای درمانی است که در آن کارشناسان کاردرمانی مشغول ارائه خدمات توانبخشی به بیماران مختلف شامل:فلج مغزی(CP)، سکته مغزی، ضایعات نخاعی، اختلالات ارتوپدیک دست و سایر اختلالات عصبی-عضلانی- روانپزشکی و تأخیر رشدی حرکتی می باشند.
بخش کاردرمانی همه روزه از ساعت ۸ صبح الی ۲۱ به صورت تمام وقت مشغول ارائه خدمات توانبخشی به بیش از ۷۰ بیمار مختلف می باشد.
لازم به ذکر است اهداف درمانی برای بیماران تا رسیدن به حداکثر استقلال ممکن بیمار در فعالیت های روزمره تنظیم می شود که یکی ازعالی ترین اهداف درمانی، راه رفتن بیمار به صورت مستقل بدون استفاده از وسیله کمکی و بدون هیچگونه تغییر شکل و و انحراف و بد شکلی در راه رفتن است و از آنجائیکه اهداف درمانی با عالی ترین و جدیدترین متدهای روز و به صورت علمی، منسجم وپیگیر انجام می شود از زمان تاسیس کیلینیک تعداد بیشماری از بیماران با حداکثر استقلال عملکردی خود دست یافته اند.
واحدهای مجزای درمانی بخش کاردرمانی شامل موارد زیر می باشد:

(توانبخشی)واحد حرکت درمانی

الف) واحد حرکت درمانی

در بخش حرکت درمانی کارشناسان کاردرمانی حضور دارند و با استفاده از تکنیکهای حسی و حرکتی به توانبخشی اختلالات جسمی و حرکتی می پردازند. این اختلالات می تواند ناشی از بیماریهای مغز و اعصاب ، استخوان و مفاصل و یا عضلات باشد.در حرکت درمانی بیشتر از روشهای دستی استفاده می شود. محل استقرار واحد حرکت درمانی در ساختمان رضا می باشد.

واحد توانبخشی دست

ب) واحد توانبخشی دست

در این واحد ۳ گروه بیمار مورد کاردرمانی قرار می گیرند.
گروه اول کسانی هستند مشکلات مغز واعصاب دارند. نظیر کودکان فلج مغزی .
دسته دوم کسانی هستند که مشکلات ذهنی و یادگیری دارند نظیر کودکان کم توان ذهنی و اختلالات یادگیری و دسته سوم بیماران ارتوپدی هستند که در اثر تصادف یا فشار و ضربه به مشکلات مفاصل و اعصاب دچار شده اند. محل اسقرار توانبخشی دست در ساختمان مرکزی و ساختمان رضا می باشد.

واحد لباس فضایی(توانبخشی)

ج) واحد لباس فضایی

استفاده از لباس فضایی در بیماران فلج مغزی ، ضربه مغزی، ناهنجاریهای ستون فقرات و مشکلات حرکتی کاربرد دارد. انتظارات درمانی بسته به نوع اختلال و شدت درگیری حرکتی متفاوت است. مدت زمان هر دوره درمانی شامل ۳۴ جلسه درمانی ۱ یا ۲ ساعته است که بسته به نیاز کودک توسط کارشناس بخش مشخص می گردد.
جلسات درمانی شامل مراحل آماده سازی ( ماساژ تراپی ) و استفاده از لباس فضایی می باشد.
خدمات درمان با لباس فضایی در این بخش انجام می شود و تا کنون نتایج رضایت بخشی داشته اشت.

واحد کار درمانی ذهنی(توانبخشی)

 د) واحد کاردرمانی ذهنی

در این واحد کاردرمانی کودکان دچار مشکلات ذهنی و رفتاری انجام می شود.در این واحد از روشهای مختلف از جمله اتاق تاریک ، بازی درمانی و… استفاده می شود.

۲٫ بخش روان شناسی:

بخش روانشناسی شامل بخش های مجزای درمانی شامل اتاق تاریک، بازی درمانی، گل درمانی، شناخت و ترسیمی می باشد که در ان کارشناسان روانشناسی، علوم تربیتی وآموزش کودکان استثنایی مشغول ارائه ی خدمات توانبخشی و روانشناسی به بیماران مختلف از جمله اوتیسم، بیش فعال، اختلالات رفتاری و یادگیری و… می باشند.

اتاق تاریک(توانبخشی)

الف) اتاق تاریک

در بخش اتاق تاریک کودکان دچار مشکلات رفتاری و یادگیری و ذهنی تحت آموزش قرار میگیرند. یکی از مزیتهای اتاق تاریک آن است که به علت تاریک بودن وسایل داخل اتاق پیدا نیست و این موجب می شود توجه و تمرکز کودک مختل نشود و بنابراین با تمرکز بهتری می تواند مطالبی را که مربی آموزش می دهد یاد بگیرد. بخش اتاق تاریک همه روزه از ساعت ۹ صبح لغایت ۱۹ فعالیت دارد. در اتاقهای تاریک کارشناسان کاردرمانی و روان شناسی مشغول بکار هستند و هرکدام بر اساس رشته تحصیلی و شرح وظایف تخصصی خودشان در خدمت مراجعان هستند. محل اسقرار اتاقهای تاریک در ساختمان مرکزی انجمن می باشد.

واحد بازی درمانی

ب) واحد بازی درمانی

قسمت بازی درمانی به درمان توانبخشی کودکان می پردازد و سعی در درمان کودکان با اختلالات رفتاری،اختلال یکپارچگی حسی ،اتیسم و سایر اختلالات روانپزشکی از طریق بازی، می کند .
محل واحد بازی درمانی در ساختمان مرکزی انجمن می باشد.

واحد گل درمانی

ج) واحد گل درمانی

قسمت گل درمانی به کودکان اختلالات یکپارچگی حسی و… کمک می کند تا درک بهتری از حرکت و دنیای اطراف داشته باشند.
محل واحد گل درمانی در ساختمان مرکزی انجمن می باشد.

واحد شناخت
د) واحد شناخت
در قسمت شناخت به کودکان کند ذهن کمک می شود تا شناخت بهتری از محیط پیدا کرده و به کودکان طبیعی همسن خود از لحاظ شناختی نزدیک شوند.
محل واحد شناخت درمانی در ساختمان مرکزی انجمن می باشد.
شرح وظایف واحد شناخت :
– استفاده از فرصت طلایی یادگیری کودکان در سال های قبل از دبستان و دبستان
– آموزش پیش نیازهای اساسی در دوره پیش دبستان جهت آماده سازی کودک برای ورود به پایه اول
– آموزش مهارت های اساسی شامل (خواندن، نوشتن و ریاضیات)
– زمینه سازی در جهت رسیدن به استقلال شخصی به منظور رفع نیاز های فردی و اجتماعی
– آماده سازی دانش آموز جهت کسب مهارت های شغلی و حرفه ای
– آموزش دروس ابتدایی شامل ریاضی ، علوم ، فارسی ، تعلیمات دینی و اجتماعی به کودکان با معلولیتهای مختلف
– آموزش مفاهیم پیش دبستانی به کودکان با معلولیتهای مختلف
بخش گفتار درمانی
۳٫ بخش گفتاردرمانی:
گفتاردرمانی یا آسیب‌شناسی گفتار و زبان رشته‌ای از علوم توانبخشی است که به بررسی ماهیت انواع اختلالات گفتار و زبان و نیز روشهای تشخیص و درمان این اختلالات می‌پردازد.
گفتار درمانگران به درمان کودکانی می‌پردازند که در فراگیری زبان مادری یا استفاده صحیح از گفتار دچار مشکل هستند و نیز بزرگسالانی که به دلیلی، توانایی گفتاری خود را از دست داده‌اند.
متخصصین گفتاردرمانی در طول دوران تحصیل با آناتومی و فیزیولوژی اندام گفتار و نیز مباحث زبانشناسی و روانشناسی آشنا می‌شوند. به همین جهت گفتار درمانی یک رشته بین رشته‌ای به حساب می‌آید.
بخش گفتار درمانی آسوده مأوی از زمان شروع مرکز توانبخشی در سال ۱۳۸۹ فعال بوده و در حال حاضر در زمینه های مختلف اختلالات بلع و نورولوژی و آفازی و تاخیر گفتار و زبان، اتیسم، کم شنوا، مشکلات تولید و لکنت زبان مشغول فعالیت می باشد.
هدف اصلی این حرفه رساندن مراجعین به حداکثر توانایی در برقراری ارتباط می باشد که البته بهترین و کاملترین نمود ارتباط بهره مندی از گفتار صحیح و رسا می باشد و شایان ذکر است از آنجا که اکثریت افراد مراجعه کننده به این مرکز از اختلالات شدید نورولوژی رنج می برند.بهترین پیشرفت ابتدا بهبود تنفس و تغذیه و به طور همزمان، افزایش درک زبانی و تحریکات صداسازی و بیان واژگان می باشد، که گر چه کند و زمان بر است اما تغییر در نحوه تغذیه کودکی که حتی در این موهبت ساده هم مشکل دارد برای خانواده و درمانگر زیبا و خوشایند است.
گفتن واژه “مامان” حسرت خیلی از مادران و کودکان با مشکل گفتارو زبان است و بیان آن توسط کودک بی اندازه ارزشمند و خوشایند است.
خش حرکات اصلاحی و ورزش

۴٫ بخش حرکات اصلاحی و ورزش

آسیب شناسی و حرکات اصلاحی شاخه ای از تربیت بدنی است که برای شناسایی ، تشخیص، آموزش و اصلاح ناهنجاری وضعیت های بدنی به خصوص در سنین پایین که در آن به درمان ناهنجاری های اسکلتی- عضلانی چون گودی کمر، افتادگی شانه، پای پرانتزی و… می پردازد. این ناهنجاری ها در اثر عواملی مانند عادات نامناسب، نشستن، راه رفتن و یا عوامل ارثی ایجاد می شود، که با درمان آن می توان از پیشروی ناهنجاری بیشتر جلوگیری کرد.
در بخش حرکات اصلاحی این مرکز( که در ارتباط تنگاتنگ با قسمت جسمی کاردرمانی است)، کارشناسان ارشد حرکات اصلاحی پس از غربال بیماران، به درمان از طریق تمرینات ورزشی می پردازند.
یک پزشک متخصص بیماریهای داخلی نیز با بخش ورزش همکاری دارد.